Bo'lim: ҚАДРИЯТ

"Оқбура" сайтининг муҳтарам ўқувчилари! Камина “иш орасида” тарзида она шаҳримиз Ўш ва унинг теварагида ишлатиладиган, бироқ ҳали ўзбек адабий тили луғатларига киритилмаган элликдан ортиқ сўзни топиб, уларнинг ҳар бирини қисқача изоҳлаган бўлдим. Маълумки, ҳозир Ўзбекистоннинг ўзида ҳам ўзбек шеваларини илмий ўрганиш ишлари бирмунча эътибордан четда қолган; бозор иқтисодияти замонида яшаётганимизни бунга сабаб қилиб кўрсатадилар. Албатта, бу... батафсил..

Бундан уч йил муқаддам Жалолобод вилоят газетасида вилоятда таниқли раис, уруш ва меҳнат ветерани Маҳкам Умрзоқов таваллудининг 100 йиллиги нишонланганлиги ҳақида мақола ўқиб қолдим. Маҳкам ака 1955 йилдан 1959 йил охирига қадар Бозорқўрғондаги “Москва” колхози раиси бўлиб ҳам ишлаган. У киши билан боғлиқ хотиралар ҳамон ёдимда. 1959 йил июнь ойида ўрта мактабни тамомлаб, қўлимга аттестат олдим.... батафсил..

Жашымдан мээнет басты, чөккөнүм жок, Жакшылык, дөөлөт басты, көпкөнүм жок. Тыйындан сом курадым байлык үчүн, Түбүнө түгөнгүрдүн жеткеним жок.   Мансаптын балын жуттум, төккөнүм жок, Манчыркап манап болуп кеткеним жок. Бийиктин талаасында дыйкан болуп, Мончоктоп тер агыздым, кетменим жок.   Жаңылып уу жутупмун – өлгөнүм жок, Жамандык көп азгырды, көнгөнүм жок. Бирөөлөр таш ыргытса, аш берипмин,... батафсил..

Элимиз полвонларни яхши кўради. Бир бошқача ҳурматлайди. Фарзанд кўрса, ўғлим полвон йигит бўлсин, деб ният қилади. “Полвон” – тожик тилидан кириб келган “паҳлавон” сўзининг жўнроқ шакли (бизнинг Ўш томонда “паҳлавон” калимаси ҳам қўлланади, соғлом чақалоқни аёллар “поҳлон (паҳлавонгина) экан”, деб ҳавас қилиб гапиришади). Ҳар бир маҳалланинг, ҳар бир қишлоқнинг ўз полвони бўлади, у – элнинг юзи.... батафсил..

Ҳа, ичимда дардим кўп. Уни яқинларимга айтганим билан ҳеч нарса ўзгармаяпти. Кўп йиллардан буён дардимни дил тубида сақлаб, ҳали ҳеч кимга ошкор қилмаган эдим. Оиладаги сир асрорни ўзгалар ҳукмига ҳавола этиш ножоиз бўлса ҳам, зора бизникидек аҳволда қолган кимсаларнинг кўзи очилиб, ўз хатти-ҳаракатлари нотўғри эканидан тўғри хулоса чиқаришар, газетхонлар орасида кўпни кўрган отахон ва онахонлар, ака... батафсил..

Май ойи ҳам келиб, одатдагидек, мактабларда сўнгги қўнғироқ тантаналари яқинлашмоқда. Шу ҳаяжонли дамларда билим даргоҳидан бу йил учирма бўлаётган битирувчи ўғил-қизларнинг чиройли кийимларига, мамнун чеҳраларига ҳавас-ла боқарканмиз, ўтган асрнинг эллигинчи йиллари кўз олдимизга келади... Бозорқўрғон қишлоғи (ҳозир шаҳар) марказида ҳамон фаолият кўрсатаётган Бўкўнбаев номли гимназия-мактабни (биз ўқиганда у 1-ўрта мактаб эди) битираётганимиздаги сўнгги қўнғироқ маросимига ҳам... батафсил..

Тун пардаси аста кўтарилиб, машриқ кумуш рангга кираётган паллада она заминнинг соф ҳавосидан мириқиб нафас олган ҳолатда маҳалла масжидига бомдод намозини ўқишга йўл оламиз. Суннат ва фарз адо этилгач, барча намозхонлар ташқарида тизилишиб, бирма-бир “Ассалому алайкум” деб сўрашиб салом берар эканмиз, биродаримиз ҳам “Ваалайкум ассалом” дея жавоб қайтаради. Беш вақт ибодатни адо этиш ниятида масжидга чиққан... батафсил..

Қирқ йилча бўлиб қолди, бизда тахта танқислиги сезилади. Чунки эшелон-эшелон ёғоч келиши барҳам топган, энди ўзимиз қурилишбоп дарахт ўстиришимиз керак. Катталар Калифорния терагини маслаҳат беришди – ўнлаб қишлоқлар “Калифорния” бўлиб ҳам кетди. Аммо ёғочи бўш, танаси эса қийшиқ экан. Тез ўсади, асосан ўтинбоп, нари борса, бир марталик яшиқ ясашга ярайди. Кейинроқ, қурилиш материали нияти эсдан чиқди... батафсил..