Bo'lim: ҚАДРИЯТ

(ҳикоя)     Гавжум маҳалла гузарига келар эканман, нарироқда “Жаҳон бозорига бир одам!” деб чақираётган киракаш ҳайдовчининг овози янгради. Шошиб “Тико”нинг олд ўриндиғига жойлашдим. “Сафаримиз бехатар бўлсин”, дея дуо қилгач, орқа ўриндиқдаги уч аёлга назар ташлаб саломлашдим. Бирининг қучоғида тик турган 6-7 ёшли бола атрофга суқланиб боқарди. – Набирангизми? – дедим жимликни бузиб, шаҳарни бир томоша... батафсил..

Ҳазил-мутойибада, қувноқлик ва дилкашликда менман деган халқ билан беллашишга қодир ўзбекларда, шунингдек қирғизлар ва қозоқларда аския тарихи қадим мозийга бориб тақалади. Аския ўзи нима? Аския мазмун-моҳияти жиҳатдан синоним, омоним ва метафоралардан иборат сўз ўйини, атрофлича билим, зукколик, тафаккур, ҳозиржавоблик, сўзамоллик ифодасидир. Масалан, Ҳошимжон Раззоқовнинг "Нодира" драмасида хон саройидаги қизиқчилар томошаси акс эттирилган. Қизиқчи Зокиргов хонни, унинг... батафсил..

“Қўшничилик – тақдир, дўстлик эса танлов”, деган нақл бор. Бугун ана шу танлов — дўстлик, ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳурмат ҳақида фикрлашсак. Фарғона водийси — Марказий Осиёнинг аҳоли энг зич яшайдиган, шу жиҳати билан энг ноёб ҳудудларидан бири бўлиб, у Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистон ҳудудларида жойлашган. Бу водий асрлар давомида турли миллат вакилларини бирлаштириб келган, ҳақиқий маданиятлар... батафсил..

Ҳозир кўп мамлакатларнинг иқтисодиятида туризмдан келадиган даромад салмоқли ўрин эгаллаяпти. Шундан келиб чиқиб, унинг пляж-сув туризми, маданий туризм, даволаш-соғломлаштириш туризми, ишбилармонлик туризми каби  бирқанча турлари пайдо бўлди. Экологик, гастрономик, зиёрат туризми, экстремал туризм кабилар кенг тармоқ отди. Махфий қолмасинким, ҳарқандай туризм шу мамлакат ватандорлари туризми ҳамда хорижий меҳмонларга хизмат кўрсатиш туризми кабиларга бўлинади. Кейинги йилларда Ўш... батафсил..

Халқ ижодида ўзига хос ўрни бўлган, хусусан, Фарғона водийсида кенг тарқалган аскияга болаликдан меҳр қўйганмиз. Сайил ва томошалар аскиясиз ўтмасди. “Гулмисиз, райҳонмисиз, жамбилмисиз?» деб бошланадиган икки гуруҳнинг тарафма-тараф баҳсини, сўз ўйинлари-ю қизиқ-қизиқ ҳангомалари боис юракдан отилиб чиққан қаҳ-қаҳалар гуллаган давраларни қўмсаймиз. Ҳозир ҳам аския халқ санъатининг бир тури сифатида ўз мухлисларига эга. Ўзига хос аския мактабига... батафсил..

Мен Тулуъ афанди деган киши исмига бундан етти-саккиз йил илгари, “Она юртим – Қирғизистон, Ўш…” деган китобимга материал йиғаётган чоғда дуч келган эдим. Ижодкор муаллим Одилжон Раҳимов Ўш шаҳрининг қадимги гузарлари тарихини битиш асносида Тулуъ афандини ҳам тилга олган ва илиқ сўзлар билан таърифлаган экан. Афсуски, Одилжон домланинг ёзганлари, вафоти сабабли бўлса керак, машинкаланган ҳолда қолиб... батафсил..

Ўш шаҳрига ташриф буюрган киши аввало Сулаймон тоққа йўл олади. Чунки бу тоғ нафақат табиий ёдгорлик, балки шаҳарнинг тарихий мерос сифатидаги ташриф қоғози ҳамдир. Тоғ шаҳарнинг қоқ марказида жойлашган бўлиб, баландлиги шаҳар кўчалари сатҳидан 100-150 метрни ташкил этади. Узунлиги шарқдан ғарбга томон 1,5 км, эни эса (жануб-шимол) 120 метрдан иборат. Сулаймон тоғининг энг юксак нуқтаси денгиз... батафсил..

Миллий тарихимиз ва қадриятларимизни ёд этиш, тиклаш йўлидаги бу камтарона уринишларим менга аввало зиёлиларни, қолаверса халқ, ватан ва дин учун фидойилик қилган барча юртдошларимизни хотирлаш асносида хайрли ишлари билан элимиз юрагида теран из қолдирган азиз инсонлар хотирасига ҳурмат туйғуларини шакллантирди. Шу боис, сиз азизлар билан ватанимиз тарихи зарварақларидан муносиб ўрин олган беназир санъаткор, мусиқа ва театр... батафсил..

Журналист сифатида ўзим билан ёнма-ён, елкама-елка ишлаган, аммо орамиздан бевақт ўтиб кетган ҳамкасблар сиймосини, гарчи уларни доимо хотирлаб, ёдда сақлаб юрсак-да, эл-юртга қилган савобли ишларини яна бир карра қайд этишни инсонийлик бурчим, деб биламан. Ўсканбой Матқосимовнинг номини ҳали газетада ишламаган йилларим мабуот саҳифаларида тез-тез учратардим. У ўтган асрнинг олтмишинчи йилларида Ўш область “Ленин йўли” газетасида, ундан... батафсил..